Κυ. Ιούλ 21st, 2019

Όταν ο φονικός σεισμός και το τσουνάμι του 1956 ισοπέδωσαν την Σαντορίνη

Η Σαντορίνη ήταν και θα είναι ένα μέρος που πάντα θα προκαλεί το δέος για την δύναμη που μπορεί να επιδείξει η φύση, καθώς τόσο το ηφαίστειο όσο και η γεωγραφική της θέση πάνω από τις ευρασιατικές πλάκες μπορούν να προκαλέσουν ισχυρούς σεισμούς.

Η έκρηξη του ηφαιστείου, οι σεισμοί και το τσουνάμι της προϊστορικής εποχής χαράχθηκαν βαθειά στις μνήμες των κατοίκων του ελλαδικού χώρου. Έχουμε ωστόσο και άλλη μία περίπτωση λιγότερο καταστροφική αλλά σίγουρα φονική που μας επιτρέπει να βρεθούμε μπροστά και από ζωντανές μαρτυρίες!

Ο λόγος για τον φονικό σεισμό και το τσουνάμι που έπληξε την Σαντορίνη στις 15 Ιουλίου 1957, όταν και 53 άνθρωποι έχασαν την ζωή τους, ενώ το 35% των σπιτιών του νησιού καταστράφηκαν!

Ας πάρουμε μία «γεύση» για το τι έλεγαν οι κάτοικοι που έζησαν αυτά τα γεγονότα:

Ο Εγκέλαδος είχε προειδοποιήσει το μεσημέρι της 8ης Ιουλίου με μία σεισμική δόνηση της τάξης των 4,9 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ, με επίκεντρο τη θαλάσσια περιοχή νότια της Αμοργού. Δεν φαίνεται να ανησύχησε ιδιαίτερα τον πληθυσμό των Κυκλάδων, που συνέχισε τις καθημερινές του δραστηριότητες.

Τα ξημερώματα της 9ης Ιουλίου (05:11) εκδηλώθηκε ο κυρίως σεισμός από τον ίδιο εστιακό χώρο και κατέλαβε εξ απήνης τους κατοίκους των Κυκλάδων, που εκείνη την ώρα βρίσκονταν στις αγκάλες του Μορφέως. Ήταν μεγέθους 7,5 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ και έντασης 9 βαθμών της κλίμακας Μερκάλι. Όπως έγραψαν χαρακτηριστικά οι εφημερίδες της εποχής, η σεισμική δόνηση ισοδυναμούσε με την έκρηξη 10.000 ατομικών βομβών.

Ο σεισμός έπληξε κατά βάση τη Σαντορίνη, όπου καταμετρήθηκαν 53 νεκροί και καταγράφηκαν οι σοβαρότερες ζημιές. Το 35% των σπιτιών κατέρρευσαν και το 45% παρουσίασαν μεγάλες ή μικρές ζημιές. Ολοσχερώς καταστράφηκαν σχεδόν όλα τα δημόσια κτίρια.

Εκτός από τη Σαντορίνη, σοβαρές βλάβες υπέστησαν τα νησιά Αμοργός, Ανάφη, Αστυπάλαια, Ίος, Πάρος, Νάξος, Κάλυμνος, Λέρος, Πάτμος και Λειψοί. Συνολικά, καταστράφηκαν 529 σπίτια, 1.482 έπαθαν σοβαρές βλάβες και 1.750 ελαφρές. Οι τραυματίες ξεπέρασαν τους 100.

Ο κύριος σεισμός συνοδεύτηκε από μεγάλο θαλάσσιο κύμα βαρύτητας (τσουνάμι), το ύψους του οποίου έφθασε τα 25 μέτρα στη νοτιοανατολική ακτή της Αμοργού, τα 20 μ. στη βορειοδυτική ακτή της Αστυπάλαιας, τα 10 μ. στη Φολέγανδρο και ήταν ασθενέστερο σε διάφορες άλλες ακτές του Νοτίου Αιγαίου μέχρι τη Σμύρνη. Από το τσουνάμι μία γυναίκα έχασε τη ζωή της στην Κάλυμνο, σύμφωνα με τα δημοσιεύματα της εποχής.

Το τσουνάμι εξασθενημένο έφθασε μέχρι την Καλαμάτα και κατέστρεψε πολλές μικρές βάρκες που βρίσκονταν στο λιμάνι.

Ο σεισμός έβαλε σε δοκιμασία τον κρατικό μηχανισμό, που δεν είχε συνέλθει ακόμη από τους μεγάλους σεισμούς του 1953 στη Ζάκυνθο, την Κεφαλλονιά και την Ιθάκη.

Ο Καραμανλής στην Σαντορίνη

Ο πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Καραμανλής κήρυξε τη Σαντορίνη σε κατάσταση «τοπικής συμφοράς μεγάλης εκτάσεως» και επισκέφθηκε ο ίδιος την πληγείσα περιοχή στις 14 Ιουλίου.

Εντυπωσιακές σκηνές από τη σεισμόπληκτη Σαντορίνη του 1956 περιέχει ταινία επικαίρων που έφερε πρόσφατα στη δημοσιότητα το «Εθνικό Οπτικοακουστικό Αρχείο».

Παρουσιάζει τον τότε Πρωθυπουργό Κωνσταντίνο Καραμανλή να αποβιβάζεται από αρματαγωγό στην Περίσσα, να επισκέπτεται χωριά της Σαντορίνης που έχουν πληγεί από τον σεισμό, να επιθεωρεί τις καταστροφές και να συνομιλεί με τοπικούς παράγοντες και με κατοίκους.

Πολλές χώρες προσφέρθηκαν να στείλουν βοήθεια για την ανακούφιση των σεισμοπλήκτων. Η μόνη χώρα της οποίας τη βοήθεια αρνήθηκε η Ελλάδα ήταν η Μεγάλη Βρετανία, ίσως λόγω του Κυπριακού, που τότε βρισκόταν σε έξαρση με την εξέγερση της ΕΟΚΑ.

Μία από τις πιο σημαντικές παρενέργειες του μεγάλου σεισμού ήταν η μεγάλη εσωτερική μετανάστευση του πληθυσμού της Σαντορίνης, κυρίως προς την Αθήνα.

Συγκλονιστικές εικόνες από το νησί

Την κατάσταση του νησιού αλλά και το πώς η καταστροφή αποτυπώθηκε στον Τύπο της εποχής παρουσιάζει ένα βίντεο στο Youtube από τον Γιάννη Αργυρό.

Παράλληλα ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και το ντοκιμαντέρ για τον σεισμό του 1956 που εντοπίσαμε στο Youtube και τον λογαριασμό του Νίκου Κορακάκη.